Filtr GPF w benzynie: Czy jest problematyczny jak DPF?

Wielu kierowców, słysząc o filtrach cząstek stałych, automatycznie myśli o dieslach i związanych z nimi problemach. Ale czy zastanawialiście się kiedyś, czy ten sam kłopot dotyczy również silników benzynowych? W tym artykule, jako Kazimierz Dąbrowski, postaram się rozwiać wszelkie wątpliwości dotyczące filtrów GPF w benzynie, wyjaśniając ich działanie, różnice względem DPF i podpowiadając, jak dbać o nie w codziennej eksploatacji.

Filtr GPF w benzynie poznaj jego tajemnice

Skąd w ogóle pomysł na filtr sadzy w silniku benzynowym?

Zapewne wielu z Was zastanawia się, dlaczego w ogóle filtr cząstek stałych miałby znaleźć się w silniku benzynowym. Przecież to domena diesli, prawda? Otóż nie do końca. Nowoczesne silniki benzynowe, zwłaszcza te z bezpośrednim wtryskiem paliwa (znane jako GDI, TSI, T-GDI czy PureTech), choć są bardziej efektywne i ekonomiczne, mają pewną wadę. Generują one, podobnie jak diesle, cząstki stałe, czyli sadzę. Dzieje się tak, ponieważ paliwo jest wtryskiwane bezpośrednio do cylindra pod wysokim ciśnieniem, co może prowadzić do niepełnego spalania w pewnych warunkach. To właśnie ta emisja sadzy stała się główną przyczyną wprowadzenia filtrów GPF (Gasoline Particulate Filter).

Prawo i normy emisji spalin dlaczego GPF stał się koniecznością?

Konieczność montażu filtrów GPF nie wzięła się znikąd. To bezpośrednia odpowiedź na coraz bardziej rygorystyczne normy emisji spalin, w szczególności Euro 6c i Euro 6d-TEMP. Te przepisy, wprowadzane stopniowo w Unii Europejskiej, znacząco zaostrzyły limity dotyczące emisji cząstek stałych. Dla przykładu, homologacja po wrześniu 2017 roku oraz sprzedaż nowych aut po 2018 roku praktycznie wymusiły na producentach montaż GPF. Pamiętam, jak Mercedes S500 w 2014 roku był jednym z pierwszych seryjnych aut, które otrzymało ten filtr, co pokazało kierunek, w jakim zmierza cała branża motoryzacyjna.

Które samochody benzynowe mają filtr cząstek stałych?

Jeśli kupujecie nowy samochód benzynowy lub rozważacie zakup nowszego używanego modelu, to z dużą dozą prawdopodobieństwa będzie on wyposażony w filtr GPF. Jak wspomniałem, stał się on standardowym wyposażeniem w praktycznie wszystkich nowych samochodach z silnikiem benzynowym i bezpośrednim wtryskiem, które otrzymały homologację po wrześniu 2017 roku lub zostały sprzedane po 2018 roku. Dotyczy to zarówno małych aut miejskich, jak i większych SUV-ów czy limuzyn. Producenci musieli się dostosować do przepisów, a GPF okazał się skutecznym rozwiązaniem.

GPF kontra DPF kluczowe różnice, które musisz znać

Z mojego doświadczenia wynika, że wielu kierowców obawia się GPF, porównując go do problematycznego DPF-u z diesli. To naturalne, ale muszę Was uspokoić: choć zasada działania jest podobna, to kluczowe różnice sprawiają, że GPF jest znacznie mniej kłopotliwy. Przyjrzyjmy się im bliżej.

Temperatura spalin: fundamentalna przewaga silnika benzynowego

Najważniejsza różnica, która diametralnie wpływa na bezproblemową pracę GPF, to temperatura spalin. W silnikach benzynowych spaliny osiągają znacznie wyższe temperatury, często w zakresie 800-1000°C, a nawet więcej. Dla porównania, w dieslach rzadko przekraczają 600-700°C. Ta fundamentalna przewaga silnika benzynowego jest kluczowa dla efektywności i, co najważniejsze, bezproblemowej regeneracji filtra GPF. Wyższa temperatura spalin sprawia, że sadza wypala się znacznie łatwiej i szybciej.

Proces regeneracji (wypalania) dlaczego GPF jest niemal bezobsługowy?

Właśnie dzięki wyższej temperaturze spalin, proces regeneracji, czyli wypalania sadzy w GPF, jest znacznie łatwiejszy i często zachodzi pasywnie, a więc niezauważalnie dla kierowcy. W przeciwieństwie do DPF, gdzie często potrzebna jest długa jazda na trasie lub aktywne dotryskiwanie paliwa, GPF potrafi się regenerować nawet w warunkach miejskich. W silnikach benzynowych regeneracja GPF polega na zubożeniu mieszanki paliwowo-powietrznej, co dodatkowo podnosi temperaturę spalin i sprzyja wypalaniu sadzy. W dieslach natomiast, aby podnieść temperaturę, często wzbogaca się mieszankę, co może prowadzić do rozrzedzania oleju silnikowego. To sprawia, że GPF jest w dużej mierze filtrem niemal bezobsługowym.

Budowa i wytrzymałość: co odróżnia oba filtry?

Choć oba filtry mają za zadanie wyłapywać cząstki stałe, to ich budowa również się różni. Filtry GPF mają często delikatniejszą i cieńszą strukturę wewnętrzną niż DPF. Wynika to z faktu, że są one mniej narażone na gromadzenie się dużych ilości sadzy i popiołu. Ta delikatniejsza konstrukcja sprawia, że GPF są również mniej odporne na czyszczenie chemiczne pod ciśnieniem. Dlatego, jeśli już dojdzie do zapchania, mechanicy muszą podchodzić do nich z większą ostrożnością.

Eksploatacja auta z GPF praktyczny poradnik dla kierowcy

Skoro już wiemy, czym jest GPF i czym różni się od DPF, pora na praktyczne wskazówki. Jako Kazimierz Dąbrowski, chcę Was przekonać, że eksploatacja auta z GPF wcale nie musi być źródłem stresu. Wystarczy pamiętać o kilku prostych zasadach.

Czy musisz zmieniać styl jazdy? Prawdy i mity o jeździe miejskiej

Dobra wiadomość jest taka, że w większości przypadków nie musicie zmieniać swojego stylu jazdy. GPF jest znacznie mniej problematyczny niż DPF, a większość kierowców w ogóle nie zauważa jego obecności. Regeneracja zachodzi pasywnie i często niezauważalnie. Problemy mogą pojawić się jedynie przy ekstremalnie krótkich dystansach, gdzie silnik nie ma szansy osiągnąć odpowiedniej temperatury roboczej, a co za tym idzie temperatury potrzebnej do wypalenia sadzy. Jeśli jeździcie głównie po mieście na odcinkach krótszych niż 5-10 km, zalecam, aby od czasu do czasu wybrać się na dłuższą przejażdżkę, np. poza miasto, utrzymując wyższe obroty silnika przez kilkanaście minut. To pomoże filtrowi w naturalnej regeneracji.

Olej silnikowy i jakość paliwa co ma znaczenie dla żywotności filtra?

Kluczowym elementem dbania o żywotność filtra GPF jest stosowanie odpowiedniego oleju silnikowego. Zawsze używajcie olejów niskopopiołowych (LowSAPS), które są specjalnie przeznaczone do silników z filtrami cząstek stałych. Oleje te, jak sama nazwa wskazuje, generują mniej popiołu podczas spalania, co minimalizuje ryzyko zapchania filtra. Informacje o wymaganym typie oleju znajdziecie w instrukcji obsługi swojego pojazdu. Co do jakości paliwa, choć ma mniejsze znaczenie niż w dieslach, zawsze warto tankować na sprawdzonych stacjach, aby zminimalizować ryzyko zanieczyszczeń.

Jakie są pierwsze objawy problemów z GPF? (spadek mocy, kontrolki)

Choć GPF jest mniej problematyczny, to jak każdy element eksploatacyjny, może ulec awarii lub zapchaniu. Warto znać typowe objawy, które mogą na to wskazywać:

• Spadek mocy silnika: Auto może być "mulaste", słabiej przyspieszać, a jego reakcja na pedał gazu będzie opóźniona.
• Zwiększone zużycie paliwa: Zapchany filtr może utrudniać przepływ spalin, co z kolei wpływa na wydajność silnika i zwiększa apetyt na paliwo.
• Problemy z wchodzeniem silnika na obroty: Silnik może mieć trudności z osiąganiem wyższych obrotów, a jego praca może być nierówna.
• Zapalenie się kontrolki "check engine": To najbardziej uniwersalny sygnał problemu. Komputer pokładowy wykryje nieprawidłowości w układzie wydechowym.
• Dedykowana kontrolka filtra: Niektóre samochody posiadają specjalną kontrolkę informującą o problemach z filtrem cząstek stałych.

Awarie i koszty GPF czy jest się czego obawiać?

Nawet najlepiej zaprojektowany system może ulec awarii. W przypadku GPF, choć rzadziej niż w DPF, zdarzają się problemy. Przyjrzyjmy się, co może być ich przyczyną i z jakimi kosztami się wiążą.

Najczęstsze przyczyny problemów z filtrem GPF

Główną i najczęstszą przyczyną problemów z filtrem GPF jest, jak już wspomniałem, jazda wyłącznie na ekstremalnie krótkich dystansach. Jeśli silnik nigdy nie osiąga optymalnej temperatury roboczej, regeneracja pasywna nie może zajść, a filtr stopniowo się zapycha. Warto również wspomnieć o zgłaszanych przypadkach, głównie w niektórych modelach marek koreańskich (np. Hyundai/Kia z silnikami 1.6 T-GDI), gdzie oprogramowanie sterujące silnikiem może zbyt wcześnie lub nieprawidłowo sygnalizować problem z filtrem, prowadząc do niepotrzebnych interwencji serwisowych. To jednak raczej kwestia kalibracji oprogramowania niż fundamentalnej wady samego filtra.

Ile kosztuje diagnostyka, czyszczenie i wymiana filtra?

Koszty związane z GPF są zazwyczaj niższe niż w przypadku DPF, ale nadal mogą być odczuwalne dla portfela:

• Diagnostyka: Podstawowa diagnostyka komputerowa, która pozwoli ocenić stan filtra i zidentyfikować ewentualne błędy, to koszt od 100 zł.
• Serwisowe wypalanie/regeneracja: Jeśli filtr jest tylko lekko zapchany, serwis może spróbować przeprowadzić wymuszoną regenerację. Koszt takiej usługi to zazwyczaj od 250 do 600 zł.
• Wymiana na nowy: To najdroższa opcja. Koszt nowego filtra GPF może wahać się od kilkuset złotych do nawet 4 tysięcy złotych, w zależności od modelu samochodu i producenta części.

Czy usuwanie GPF jest legalne? Poznaj konsekwencje

Chciałbym to podkreślić z całą stanowczością: usuwanie filtra GPF jest nielegalne. Niektórzy "specjaliści" mogą oferować taką usługę, obiecując koniec problemów, ale w rzeczywistości narażają Was na poważne konsekwencje prawne. Grozi za to mandat do 5000 zł, a także utrata dowodu rejestracyjnego podczas kontroli drogowej lub przeglądu technicznego. Samochód bez sprawnego GPF nie przejdzie badania technicznego, a jego dalsza eksploatacja będzie niemożliwa. Dodatkowo, usunięcie filtra może prowadzić do utraty gwarancji producenta na cały układ napędowy. Zdecydowanie odradzam takie praktyki.

Filtr GPF a modyfikacje co warto wiedzieć?

Wielu kierowców zastanawia się, jak obecność GPF wpływa na popularne modyfikacje, takie jak montaż instalacji LPG. To ważne pytanie, na które postaram się odpowiedzieć.

Czy montaż instalacji LPG jest bezpieczny dla filtra GPF?

To bardzo dobre pytanie i muszę przyznać, że odpowiedź może Was zaskoczyć. Otóż, montaż nowoczesnej, dobrze skalibrowanej instalacji LPG jest nie tylko bezpieczny, ale często wręcz korzystny dla filtra GPF! Dlaczego? Gaz LPG spala się znacznie czyściej niż benzyna, emitując mniej cząstek stałych (sadzy). Oznacza to, że GPF jest mniej obciążony, rzadziej wymaga regeneracji, a jego żywotność może się wydłużyć. Kluczowe jest jednak, aby instalacja była zamontowana przez doświadczonego fachowca i odpowiednio skalibrowana do konkretnego silnika. Niewłaściwy montaż lub regulacja może prowadzić do problemów, ale to już kwestia jakości usługi, a nie samej technologii LPG.

Przeczytaj również: Ile sadzy w DPF Renault to za dużo? Poznaj kluczowe progi!

Podsumowanie: Czy filtr GPF to powód do niepokoju?

Mam nadzieję, że po lekturze tego artykułu Wasze obawy dotyczące filtra GPF zostały rozwiane. Z mojego punktu widzenia, jako Kazimierza Dąbrowskiego, GPF jest znacznie bardziej przyjaznym elementem niż jego dieselowy odpowiednik.

Kiedy GPF nie sprawia problemów podsumowanie dobrych praktyk

Aby GPF służył Wam bezproblemowo przez długie lata, pamiętajcie o tych kluczowych zasadach:

• Unikajcie jazdy wyłącznie na krótkich odcinkach: Dajcie silnikowi szansę na osiągnięcie temperatury roboczej.
• Okresowe przejażdżki na dłuższych dystansach: Raz na jakiś czas wybierzcie się na dłuższą trasę z wyższymi obrotami silnika, aby wspomóc pasywną regenerację.
• Stosujcie oleje silnikowe niskopopiołowe (LowSAPS): To absolutna podstawa dbania o filtr. Zawsze sprawdzajcie specyfikację oleju w instrukcji pojazdu.

Na co zwrócić uwagę, kupując używany samochód z filtrem GPF?

Jeśli planujecie zakup używanego samochodu z filtrem GPF, zwróćcie uwagę na te same objawy, które wymieniłem wcześniej (spadek mocy, zwiększone zużycie paliwa, kontrolka "check engine"). Poproście o podłączenie auta do komputera diagnostycznego, aby sprawdzić stan filtra i ewentualne błędy. Upewnijcie się również, że nie ma śladów nielegalnego usunięcia filtra to bardzo ważne, aby uniknąć problemów w przyszłości.