Wielu kierowców, przyzwyczajonych do problemów z filtrami DPF w dieslach, zadaje sobie pytanie, czy podobne wyzwania czekają ich w przypadku nowoczesnych silników benzynowych. Postanowiłem przyjrzeć się temu zagadnieniu z bliska i rozwiać wszelkie wątpliwości. W tym artykule dowiesz się, czym jest filtr GPF, jak działa, czym różni się od swojego dieslowskiego odpowiednika i co najważniejsze czy faktycznie jest powodem do niepokoju w codziennej eksploatacji.
Filtr GPF w benzynie: poznaj jego działanie i kluczowe różnice z DPF
- Filtry GPF (Gasoline Particulate Filter) są stosowane w silnikach benzynowych z bezpośrednim wtryskiem paliwa.
- Ich wprowadzenie wynika z zaostrzenia norm emisji spalin (Euro 6c/d-TEMP) i zwiększonej emisji sadzy przez nowoczesne jednostki benzynowe.
- GPF jest znacznie mniej problematyczny niż DPF dzięki wyższej temperaturze spalin i pasywnej regeneracji.
- Wymaga stosowania olejów niskopopiołowych i unikania ekstremalnie krótkich tras, by zapewnić prawidłową regenerację.
- Typowe objawy problemów to spadek mocy i kontrolka "check engine".
- Usuwanie GPF jest nielegalne i wiąże się z wysokimi karami oraz utratą dowodu rejestracyjnego.
Skąd w ogóle pomysł na filtr sadzy w silniku benzynowym?
Zapewne wielu z Was zastanawia się, dlaczego w ogóle w silnikach benzynowych pojawiła się potrzeba montowania filtrów cząstek stałych. Otóż, główną przyczyną jest upowszechnienie się nowoczesnych jednostek z bezpośrednim wtryskiem paliwa, takich jak GDI, TSI czy T-GDI. Chociaż są one bardziej ekonomiczne i ekologiczne pod względem emisji CO2, to niestety generują znacznie więcej cząstek stałych, czyli sadzy, niż ich starsze odpowiedniki z wtryskiem pośrednim. To właśnie ta zwiększona emisja sadzy przez nowsze silniki benzynowe stała się głównym motorem napędowym dla wprowadzenia filtrów GPF.
Prawo i normy emisji spalin: dlaczego GPF stał się koniecznością?
Konieczność montażu filtrów GPF nie jest przypadkowa to bezpośredni wynik zaostrzania norm emisji spalin, w szczególności Euro 6c i Euro 6d-TEMP. Te regulacje w sposób znaczący ograniczyły dopuszczalną ilość cząstek stałych emitowanych przez pojazdy. W efekcie, filtry GPF stały się standardowym wyposażeniem w praktycznie wszystkich nowych samochodach z silnikiem benzynowym i bezpośrednim wtryskiem, które otrzymały homologację po wrześniu 2017 roku lub zostały sprzedane po 2018 roku. Warto wspomnieć, że pionierem w tej dziedzinie był Mercedes S500, który już w 2014 roku jako pierwszy seryjny samochód został wyposażony w GPF.
Które samochody benzynowe mają filtr cząstek stałych?
Jak już wspomniałem, filtr GPF jest obecnie standardowym wyposażeniem w niemal wszystkich nowych samochodach z silnikiem benzynowym i bezpośrednim wtryskiem, które otrzymały homologację po wrześniu 2017 roku lub zostały wprowadzone do sprzedaży po 2018 roku. Oznacza to, że jeśli kupujesz nowy samochód benzynowy z bezpośrednim wtryskiem, z bardzo dużym prawdopodobieństwem będzie on wyposażony w ten element. To po prostu wymóg prawny, który producenci muszą spełnić.
GPF kontra DPF: kluczowe różnice, które musisz znać
Wielu kierowców, słysząc o filtrze cząstek stałych w benzynie, od razu myśli o problemach znanych z DPF-ów w dieslach. Chcę Was jednak uspokoić: choć cel jest ten sam, to działanie i eksploatacja GPF-ów znacząco się różnią, głównie na korzyść tych pierwszych.
Temperatura spalin: fundamentalna przewaga silnika benzynowego
Jedną z kluczowych różnic, która sprawia, że GPF jest znacznie mniej problematyczny, jest temperatura spalin. W silnikach benzynowych spaliny osiągają znacznie wyższe temperatury, często w przedziale od 800 do nawet 1000°C. Dla porównania, w silnikach Diesla temperatury te są niższe. Ta fundamentalna różnica jest kluczowa dla efektywności i bezproblemowej regeneracji filtra GPF, o czym opowiem za chwilę.
Proces regeneracji (wypalania): dlaczego GPF jest niemal bezobsługowy?
Dzięki wspomnianej wyższej temperaturze spalin, proces regeneracji, czyli wypalania sadzy, w filtrach GPF jest znacznie łatwiejszy i w większości przypadków zachodzi pasywnie i niezauważalnie dla kierowcy. Nawet w warunkach jazdy miejskiej, wyższe temperatury spalin często wystarczają do samoistnego wypalenia zgromadzonej sadzy. Co więcej, regeneracja GPF polega na zubożeniu mieszanki paliwowo-powietrznej, co dodatkowo podnosi temperaturę spalin, w przeciwieństwie do DPF, gdzie często stosuje się wzbogacenie mieszanki. To sprawia, że GPF jest w zasadzie filtrem bezobsługowym dla większości użytkowników.
Budowa i wytrzymałość: co odróżnia oba filtry?
Chociaż oba filtry mają podobne zadanie, ich konstrukcja może się różnić. Filtry GPF często posiadają delikatniejszą i cieńszą strukturę wewnętrzną niż DPF. Ta różnica w budowie sprawia, że filtry GPF mogą być mniej odporne na agresywne metody czyszczenia chemicznego pod wysokim ciśnieniem, które czasem stosuje się w przypadku mocno zapchanych DPF-ów. Warto o tym pamiętać, choć, jak już wspomniałem, problemy z GPF są znacznie rzadsze.
Eksploatacja auta z GPF: praktyczny poradnik dla kierowcy
Skoro wiemy już, czym jest GPF i czym różni się od DPF, przejdźmy do kwestii, która najbardziej interesuje kierowców: jak dbać o samochód z takim filtrem i czy wymaga to zmiany nawyków?
Czy musisz zmieniać styl jazdy? Prawdy i mity o jeździe miejskiej
Dobra wiadomość jest taka, że w większości przypadków nie musisz zmieniać swojego stylu jazdy. Jak już wspomniałem, GPF jest znacznie mniej problematyczny niż DPF, a większość kierowców w ogóle nie zauważa jego obecności. Problemy mogą pojawić się jedynie w ekstremalnych sytuacjach, gdy samochód jest eksploatowany wyłącznie na bardzo krótkich dystansach, które uniemożliwiają osiągnięcie odpowiedniej temperatury spalin do regeneracji. Jeśli jednak zdarza Ci się jeździć także na dłuższych trasach, nawet sporadycznie, z wyższymi obrotami silnika, GPF powinien działać bez zarzutu. Okresowe przejażdżki poza miasto z pewnością pomogą w utrzymaniu filtra w dobrej kondycji.
Olej silnikowy i jakość paliwa: co ma znaczenie dla żywotności filtra?
Kluczowym elementem dbania o żywotność filtra GPF jest stosowanie odpowiedniego oleju silnikowego. Należy bezwzględnie używać olejów niskopopiołowych (LowSAPS), które są rekomendowane przez producenta. Oleje te minimalizują powstawanie popiołów, które mogłyby zatykać strukturę filtra. Jeśli chodzi o jakość paliwa, zawsze polecam tankowanie na sprawdzonych stacjach. Choć bezpośredni wpływ na GPF jest mniejszy niż w przypadku DPF, to dobrej jakości paliwo zawsze sprzyja ogólnej kondycji silnika.Jakie są pierwsze objawy problemów z GPF? (spadek mocy, kontrolki)
Chociaż problemy z GPF są rzadkie, warto znać objawy, które mogą wskazywać na jego zapchanie. Oto najczęstsze z nich:
- Spadek mocy silnika: Auto może stać się ospałe, mniej dynamiczne.
- Zwiększone zużycie paliwa: Silnik może próbować wypalić sadzę, co skutkuje większym spalaniem.
- Problemy z wchodzeniem silnika na obroty: Auto może mieć trudności z osiągnięciem wyższych prędkości obrotowych.
- Zapalenie się kontrolki "check engine": Jest to ogólna kontrolka, ale może sygnalizować problem z GPF.
- Zapalenie się dedykowanej kontrolki filtra: Niektóre modele posiadają osobną ikonę informującą o problemie z filtrem cząstek stałych.
Awarie i koszty GPF: czy jest się czego obawiać?
Przejdźmy teraz do kwestii, która zawsze budzi największe obawy awarie i związane z nimi koszty. Czy GPF jest pod tym względem podobny do DPF?
Najczęstsze przyczyny problemów z filtrem GPF
Jak już wspomniałem, najczęstszą przyczyną problemów z GPF jest eksploatacja pojazdu wyłącznie na ekstremalnie krótkich dystansach, która uniemożliwia osiągnięcie odpowiedniej temperatury do regeneracji. W takich warunkach sadza może gromadzić się w filtrze, prowadząc do jego zapchania. Warto również odnotować, że w niektórych modelach, głównie marek koreańskich (np. Hyundai/Kia z silnikami 1.6 T-GDI), zgłaszano przypadki, gdzie oprogramowanie sterujące silnikiem zbyt wcześnie sygnalizowało problem z filtrem, mimo że ten nie był jeszcze krytycznie zapchany. To jednak raczej kwestia kalibracji, a nie samej konstrukcji filtra.
Ile kosztuje diagnostyka, czyszczenie i wymiana filtra?
W przypadku problemów z GPF, koszty mogą być różne w zależności od zakresu interwencji:
- Diagnostyka komputerowa: Zazwyczaj kosztuje od 100 zł. Pozwala na odczytanie błędów i ocenę stanu filtra.
- Serwisowe wypalanie/regeneracja: Jeśli filtr nie jest jeszcze mocno zapchany, serwis może przeprowadzić wymuszoną regenerację. Koszt takiej usługi to zazwyczaj od 250 do 600 zł.
- Wymiana na nowy: W przypadku trwałego uszkodzenia lub niemożności regeneracji, konieczna jest wymiana filtra. Koszty nowego GPF mogą wahać się od kilku do nawet 4 tysięcy złotych, w zależności od modelu samochodu i producenta części.
Czy usuwanie GPF jest legalne? Poznaj konsekwencje
Chciałbym to podkreślić z całą stanowczością: usuwanie filtra GPF jest nielegalne i wiąże się z bardzo poważnymi konsekwencjami prawnymi. Za taką modyfikację grozi mandat, który może wynieść nawet do 5000 zł. Co więcej, diagnostyka podczas badania technicznego z łatwością wykryje brak filtra, co skutkować będzie utratą dowodu rejestracyjnego i niemożnością przejścia przeglądu. Dodatkowo, usunięcie GPF może prowadzić do utraty gwarancji producenta na samochód. Zdecydowanie odradzam takie praktyki.
Filtr GPF a modyfikacje: co warto wiedzieć?
Wielu z Was zastanawia się, jak GPF reaguje na popularne modyfikacje, takie jak montaż instalacji LPG. Przyjrzyjmy się temu.
Czy montaż instalacji LPG jest bezpieczny dla filtra GPF?
To pytanie pojawia się często i mam dla Was dobrą wiadomość. Montaż nowoczesnej, dobrze skalibrowanej instalacji LPG jest nie tylko możliwy, ale często okazuje się korzystny dla filtra GPF. Wynika to z faktu, że LPG spala się znacznie czyściej niż benzyna, emitując zauważalnie mniej cząstek stałych (sadzy). To oznacza, że filtr GPF jest mniej obciążony, a częstotliwość jego regeneracji może się zmniejszyć. Oczywiście, kluczowe jest, aby instalacja LPG była zamontowana i wyregulowana przez doświadczonego specjalistę, aby zapewnić optymalne działanie obu systemów.
Podsumowanie: Czy filtr GPF to powód do niepokoju?
Podsumowując, moje doświadczenie pokazuje, że filtr GPF w silnikach benzynowych jest znacznie mniej problematycznym elementem niż DPF w dieslach. Nie oznacza to jednak, że możemy o nim całkowicie zapomnieć. Warto stosować się do kilku prostych zasad.
Kiedy GPF nie sprawia problemów: podsumowanie dobrych praktyk
Aby zminimalizować ryzyko problemów z filtrem GPF, polecam przestrzeganie tych prostych zasad:
- Unikaj jazdy wyłącznie na krótkich odcinkach: Jeśli to możliwe, raz na jakiś czas wybierz się na dłuższą przejażdżkę.
- Okresowe przejażdżki z wyższymi obrotami silnika: Pomaga to w osiągnięciu odpowiedniej temperatury spalin i wspiera naturalną regenerację.
- Stosuj oleje silnikowe niskopopiołowe (LowSAPS): Zawsze zgodnie z zaleceniami producenta samochodu.
Przeczytaj również: DPF: Co to jest? Jak działa? Jak dbać i unikać kosztów?
Na co zwrócić uwagę, kupując używany samochód z filtrem GPF?
Przy zakupie używanego samochodu z filtrem GPF, podobnie jak w przypadku DPF, warto zachować czujność. Zwróć uwagę na wszelkie objawy, które mogłyby wskazywać na problemy z filtrem, takie jak spadek mocy, zwiększone zużycie paliwa czy świecące się kontrolki "check engine". Koniecznie sprawdź również, czy filtr nie został przypadkiem usunięty pamiętaj, że taka modyfikacja jest nielegalna i może przysporzyć Ci wielu problemów. Dobrze jest poprosić o podłączenie samochodu do komputera diagnostycznego, aby sprawdzić stan filtra i ewentualne błędy w sterowniku silnika.
